Petek Havası Nasıl Alınır? Adım Adım Güvenli Uygulama

Petek havası almak için ısıtma sistemini kapatın, radyatörlerin soğumasını bekleyin ve peteğin üst bölümündeki purjör vanasını uygun anahtarla yavaşça açın. Tıslama sesi sona erip düzenli su gelmeye başladığında vanayı kapatın. İşlemden sonra kombi basıncını cihazın kullanım kılavuzunda belirtilen değere göre kontrol edin.

Peteğin özellikle üst kısmı soğuk, alt kısmı daha sıcak kalıyorsa veya radyatörden şırıltı ve fokurdama benzeri sesler geliyorsa sistemde hava bulunması olasıdır. Buna karşılık peteğin altının soğuk olması her zaman hava nedeniyle oluşmaz; tortu, vana veya su dolaşımı sorunları da benzer ısınma problemlerine yol açabilir.

Peteklerde Neden Hava Birikir?

Kombiyle çalışan radyatör sistemi kapalı devre bir su dolaşım sistemidir. Kombi tarafından ısıtılan tesisat suyu borular ve petekler arasında dolaşır. Sisteme hava girdiğinde veya tesisatta bulunan hava belirli noktalarda toplandığında sıcak su peteğin bütün yüzeyine eşit biçimde ulaşamayabilir.

Peteklerde hava görülmesine şu durumlar katkıda bulunabilir:

• Kalorifer tesisatının boşaltılıp yeniden doldurulması,
• yeni radyatör, vana veya kombi montajı yapılması,
• boru veya radyatör üzerinde onarım gerçekleştirilmesi,
• tesisat basıncının sürekli düşmesi,
• sistemde su kaçağı bulunması,
• tesisata sık sık yeni su eklenmesi,
• otomatik hava tahliye elemanlarının sağlıklı çalışmaması.

Yeni doldurulan bir sistemde bir miktar havanın toplanması olağan olabilir. Buna karşılık aynı peteklerin birkaç gün veya birkaç hafta içinde sürekli yeniden hava yapması, yalnızca purjör vanasını açarak geçiştirilmemesi gereken başka bir tesisat problemini düşündürür.

Peteğin Hava Yaptığı Nasıl Anlaşılır?

Radyatörün hangi bölümünün soğuk kaldığı önemli bir ipucudur ancak tek başına kesin arıza teşhisi değildir. Özellikle peteğin üst bölümünün soğuk olması sıkışmış hava ile ilişkilendirilirken, alt bölümdeki soğukluk daha çok kirlenme ve dolaşım problemleriyle ilişkilendirilebilir.

Özellikle önemli olan ayrım şudur: Peteğin üstü soğuksa önce hava ihtimali, altı soğuksa ise tortu ve dolaşım ihtimali değerlendirilir.

Petek Havası Almak İçin Neler Gerekir?

Çoğu panel radyatörde karmaşık ekipmana ihtiyaç duyulmaz. Genellikle uygun bir radyatör hava alma anahtarı, çıkabilecek suyu karşılamak için küçük bir kap ve emici bir bez yeterlidir.

Bazı purjör vanaları düz tornavidayla açılabilecek şekilde tasarlanmış olabilir. Ancak vana yapısı buna uygun değilse tornavida, pense veya benzeri bir alet zorlanmamalıdır. Uygun olmayan alet kullanımı purjör vidasının aşınmasına veya vananın zarar görmesine neden olabilir.

Petek Havası Nasıl Alınır?

1. Isıtma sistemini kapatın

İşlemden önce kombinin kalorifer çalışmasını durdurun. Amaç, sirkülasyon pompasının tesisat suyunu dolaştırmadığı ve radyatörlerin güvenli biçimde müdahale edilebilecek durumda olduğu bir ortam oluşturmaktır.

Çalışan ve sıcak bir sistemde purjör vanasını açmak hem hava tahliyesini zorlaştırabilir hem de sıcak su nedeniyle yanma riski oluşturabilir. Üretici rehberleri de hava alma işleminden önce ısıtmanın kapatılmasını ve radyatörlerin soğumasının beklenmesini önerir.

2. Peteklerin soğumasını bekleyin

Radyatörün yalnızca dış yüzeyinin değil, içindeki tesisat suyunun da yeterince soğumasını bekleyin.

Purjör vanasından önce hava, ardından su çıkacağı için işlemi çok sıcak radyatörde yapmak gereksiz risk yaratır.

Termostatik radyatör vanası bulunuyorsa üretici talimatlarına göre açık konuma getirilmesi uygun olabilir. Vaillant’ın genel radyatör rehberinde termostatik vanaların hava alma sırasında tamamen açık tutulması önerilmektedir.

3. Purjör vanasını bulun

Purjör, radyatör içerisinde biriken havanın tahliye edildiği küçük vanadır. Genellikle peteğin üst köşelerinden birinde yer alır.

Vananın altına küçük bir kap tutun ve yakındaki duvar veya zemini bir bezle koruyun. Hava tahliye edildikten sonra bir miktar tesisat suyu çıkması normaldir.

4. Purjör vanasını yavaşça açın

Uygun hava alma anahtarını purjör vidasına yerleştirin ve vanayı saat yönünün tersine doğru çok az açın.

Çoğu vana için küçük bir hareket yeterlidir; purjör vidasının tamamen çıkarılması gerekmez. Üretici rehberlerinde genellikle yaklaşık çeyrek ila yarım turdan daha fazla açılmaması önerilir.

Petekte hava varsa kısa süre içinde belirgin bir tıslama sesi duyarsınız. Bu ses, sıkışmış havanın dışarı çıktığını gösterir.

Vanayı birden veya sonuna kadar açmayın. Aksi hâlde tesisat suyu kontrolsüz biçimde çıkabilir.

5. Hava sesi bitip düzenli su gelmesini bekleyin

İlk aşamada yalnızca hava veya hava ile karışık kesik kesik su çıkabilir.

Tıslama sesi sona erdiğinde ve purjör deliğinden kabarcıksız, düzenli bir su akışı başladığında radyatördeki havanın büyük bölümü tahliye edilmiş demektir.

Bu noktadan sonra uzun süre su akıtmanın bir faydası yoktur. Gereksiz su tahliyesi yalnızca kalorifer devresinin basıncını düşürür.

6. Purjör vanasını kapatın

Vanayı saat yönünde çevirerek kapatın.

Suyu kesecek kadar sıkmak yeterlidir. Aşırı kuvvet uygulamak purjör vidasına veya vana yatağına zarar verebilir.

İşlem bittikten sonra bölgeyi kurulayın ve vanadan damlama olup olmadığını kontrol edin. Damlama devam ediyorsa vana hasarlı veya sızdırmazlık elemanı aşınmış olabilir; bu durumda parçayı zorlamayın.

7. Gerekiyorsa diğer petekleri de kontrol edin

Birden fazla radyatörde hava belirtisi bulunuyorsa aynı işlem diğer peteklerde de uygulanabilir.

Peteklerin hangi sırayla alınacağı konusunda bütün tesisatlar için geçerli tek bir kural yoktur. Bazı üretici rehberlerinde alt katlardan başlanması, bazı rehberlerde ise kombiye daha uzak radyatörün önce kontrol edilmesi gibi farklı yaklaşımlar bulunur. Bu nedenle belirli bir “yakından uzağa” sırasını evrensel zorunluluk olarak kabul etmek yerine tesisat veya üretici talimatlarını esas almak daha doğrudur.

Petek Havası Alındıktan Sonra Kombi Basıncı Kontrol Edilmeli mi?

Evet. Purjör vanasından hava ile birlikte az miktarda tesisat suyu da çıktığından kalorifer devresinin basıncı düşebilir.

Tüm işlemler tamamlandıktan ve sistem hâlâ soğukken kombinin manometresini veya dijital basınç göstergesini kontrol edin.

Burada tek bir bar değerini bütün kombilere uygulamak doğru değildir. Üreticiler ve modeller arasında önerilen değerler değişebilir. Örneğin Vaillant’ın genel rehberinde soğuk sistem için 1–1,5 bar aralığı belirtilirken Bosch’un Türkiye’deki bazı kombi bakım bilgilerinde 1,2–1,5 bar değeri yer almaktadır. Bu nedenle kendi kombinizin kullanım kılavuzundaki değer esas alınmalıdır.

Basınç cihazın izin verdiği aralığın altına düşmüşse su ekleme yöntemi de marka ve modele göre farklılık gösterebilir. Doldurma musluğunun yerini veya nasıl kullanıldığını bilmiyorsanız parçaları deneme yoluyla çevirmeyin.

Hava Alma Sonrasında Petekleri Nasıl Kontrol Etmelisiniz?

Basınç uygun durumdaysa kalorifer sistemini yeniden çalıştırın ve radyatörlerin ısınmasını gözlemleyin.

Amaç peteğin her santimetresinde tamamen aynı sıcaklığı elde etmek değildir. Radyatör içerisindeki suyun giriş ve dönüş yönü nedeniyle yüzeyde doğal sıcaklık farkları bulunabilir.

Kontrol sırasında özellikle şunlara bakın:

• Daha önce soğuk kalan üst bölüm ısınıyor mu?
• Şırıltı ve fokurdama sesi azaldı mı?
• Daha önce geç ısınan radyatörde dolaşım başladı mı?
• Purjör vanası veya radyatör bağlantılarında su sızıntısı var mı?
• Kombi basıncı kısa süre içinde yeniden düşüyor mu?

Hava alma işleminden sonra radyatörün üst kısmı düzgün ısınıyorsa sorun büyük olasılıkla hava birikimiyle ilişkiliydi. Problem aynı şekilde devam ediyorsa farklı bir neden değerlendirilmelidir.

Petek Havası Alındığı Hâlde Isınmıyorsa Sorun Ne Olabilir?

Hava alma işlemi yalnızca radyatör veya tesisat içerisindeki sıkışmış havayı tahliye eder. Vana, tortu, pompa, filtre veya tesisat dengesi gibi başka sorunları ortadan kaldırmaz.

Peteğin alt kısmı hâlâ soğuksa

Radyatörün üstü sıcak, alt kısmı belirgin biçimde soğuk kalıyorsa peteğin içinde tortu, korozyon ürünleri veya manyetit birikmiş olabilir. Dolaşım yetersizliği de benzer bir sıcaklık dağılımına neden olabilir.

Bu durumda tekrar tekrar hava almak yerine tesisatın durumunun değerlendirilmesi daha doğrudur. Petek içi kirlenmenin belirtileri ve profesyonel temizliğin hangi durumlarda gerektiği hakkında kombi petek temizliği sayfamızı inceleyebilirsiniz. Kombi petek temizliği hakkında bilgi alın

Peteğin tamamı soğuksa

Tek bir radyatör tamamen soğuk kalıyorsa giriş veya dönüş vanasının kapalı ya da sıkışmış olması, termostatik vana problemi, lokal tıkanıklık veya tesisatın hidrolik dengesi değerlendirilmelidir.

Birden fazla radyatör aynı anda soğuksa sorun yalnızca ilgili peteklerde değil, kombinin ısıtma devresi veya tesisat dolaşımında da olabilir.

Kombiye yakın petekler sıcak, uzaktakiler soğuksa

Bu durum her zaman havadan kaynaklanmaz.

Kalorifer suyunun yakın peteklerden kolayca dönmesi nedeniyle uzaktaki radyatörlere yeterli debi ulaşmıyorsa tesisatın reglaj veya hidrolik balans ayarının değerlendirilmesi gerekebilir.

Kombi basıncı yeniden düşüyorsa

Peteklerin havasını aldıktan sonra basınç bir miktar azalabilir. Ancak basınç tekrar tekrar düşüyor ve sürekli su eklemek gerekiyorsa bu durum normal bir hava alma sonucu olarak değerlendirilmemelidir.

Radyatör ve boru bağlantılarındaki kaçaklar, kombinin su devresindeki sızıntılar, emniyet ventili veya genleşme tankıyla ilgili problemler kontrol gerektirebilir.

Sürekli su eklemek sorunun nedenini ortadan kaldırmaz.

Petek Havası Alırken Hangi Hatalardan Kaçınılmalı?

Hava alma işlemi basit görünse de yanlış uygulama purjör vanasının bozulmasına veya tesisattan fazla su boşalmasına yol açabilir.

Özellikle şu uygulamalardan kaçının:

• Isıtma çalışırken ve radyatör çok sıcakken vanayı açmak,
• purjör vidasını tamamen sökmek,
• vanayı birden ve fazla miktarda açmak,
• düzenli su gelmeye başladıktan sonra uzun süre su boşaltmak,
• uygun olmayan pense veya anahtarla sıkışmış vanayı zorlamak,
• işlemden sonra kombi basıncını kontrol etmemek,
• basınç sürekli düştüğü hâlde devamlı su eklemek,
• peteğin altının soğuk kalmasını otomatik olarak “hava” kabul etmek.

Sıkışmış, aşırı paslanmış veya su kaçıran bir purjör vanasına kuvvet uygulamak özellikle sakıncalıdır. Vana gövdesinin veya bağlantısının zarar görmesi tesisat suyunun kontrolsüz biçimde boşalmasına neden olabilir.

Kombi Markası Petek Havası Alma Yöntemini Değiştirir mi?

Petek havası radyatör üzerindeki purjör vanasından alınır. Bu nedenle temel radyatör işlemi kombi markasından büyük ölçüde bağımsızdır.

Asıl farklılık kombi tarafında ortaya çıkar. Marka ve modele göre:

• Tavsiye edilen tesisat basıncı,
• basınç göstergesinin tipi,
• doldurma musluğunun konumu,
• düşük basınç uyarısı,
• yeniden devreye alma yöntemi

değişebilir.

Bu nedenle radyatörden hava alma yöntemi benzer olsa bile kombi basıncını ayarlarken başka bir marka veya model için verilen talimatı kendi cihazınıza uygulamayın.

Üretici uygulamasının ayrıntılı bir örneğini görmek isterseniz Vaillant’ın resmî radyatör havası alma rehberini inceleyebilirsiniz.

Peteklerin Havası Ne Zaman Alınmalı?

Petek havası alma işlemini yalnızca takvim geldiği için sık sık yapmak gerekmez. Belirtiye göre hareket etmek daha doğru olur.

Özellikle:

• Isıtma sezonu başında peteğin üst bölümü soğuk kalıyorsa,
• radyatörden fokurdama veya şırıltı sesi geliyorsa,
• kalorifer tesisatı yakın zamanda boşaltılıp yeniden doldurulduysa,
• radyatör veya vana değiştirildiyse,
• tesisatta onarım yapıldıysa,
• belirli petekler eskisine göre daha geç ısınıyorsa

hava kontrolü yapılabilir.

Üreticiler ayrıca ısıtma sezonu öncesinde radyatörlerin kontrol edilmesini önerir. Ancak belirti bulunmayan bir radyatörden sürekli su boşaltarak “tedbir amaçlı” hava almak gerekli değildir.

Kullanıcı Hangi Noktaya Kadar Müdahale Etmeli?

Radyatörün uygun purjör vanasının kontrollü şekilde açılması ve kombinin basınç göstergesinin okunması kullanıcı tarafından yapılabilecek temel kontroller arasındadır.

Buna karşılık aşağıdaki işlemler eğitimli teknik personel tarafından değerlendirilmelidir:

• Kombi kapağının açılması,
• pompa veya kombi içerisindeki otomatik hava purjörüne müdahale edilmesi,
• genleşme tankına hava basılması veya ayar yapılması,
• emniyet ventilinin sökülmesi,
• elektrik bağlantılarına müdahale edilmesi,
• gaz valfi veya yanma ayarlarının değiştirilmesi.

Petek havası alma işlemi için kombinin gaz veya elektrik bölümlerine müdahale edilmesi gerekmez.

Sürekli Hava Yapan Peteklerde Teknik Kontrol Ne Zaman Gerekir?

Radyatörlerin birkaç gün veya birkaç hafta içinde yeniden hava yapması, kombi basıncının devamlı değişmesi veya purjör vanasından su kaçması durumunda yalnızca işlemi tekrarlamak yeterli olmayabilir.

Teknik değerlendirme özellikle şu durumlarda anlamlıdır:

• Kombi basıncı sürekli düşüyor veya aşırı yükseliyorsa,
• radyatörde kısa sürede yeniden hava birikiyorsa,
• purjör vanası su kaçırıyorsa,
• birkaç petek birden ısınmıyorsa,
• peteğin alt bölümü sürekli soğuk kalıyorsa,
• sistemden olağan dışı dolaşım sesleri geliyorsa,
• doldurma musluğu veya başka bir tesisat elemanı su kaçırıyorsa.

Servis değerlendirmesi istenecekse kombinin marka-modeli, soğukken görülen basınç değeri, hangi peteklerin ısınmadığı, basıncın düşüp düşmediği ve tesisatın yakın zamanda boşaltılıp boşaltılmadığı gibi bilgiler hazırlanabilir. Bu bilgiler hava, dolaşım, vana veya basınç problemlerinin birbirinden ayrılmasını kolaylaştırır.

Peteklerde Dengeli Isınma İçin Doğru Sorunu Ayırmak Önemlidir

Petek havası almak, radyatörün üst bölümünde biriken havanın sıcak su dolaşımını engellediği durumlarda etkili ve görece basit bir kullanıcı işlemidir. Ancak bütün ısınma problemlerinin çözümü değildir.

Üstü soğuk bir radyatörde önce hava kontrolü yapılabilir; altı soğuk bir radyatörde ise tortu ve dolaşım problemi düşünülmelidir. Petek tamamen soğuksa vana ve tesisat akışı, kombi basıncı sürekli değişiyorsa kaçak ve sistem bileşenleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Sorun kısa aralıklarla tekrarlıyorsa yalnızca yeniden hava almak veya kombiye sürekli su eklemek yerine problemin kaynağının belirlenmesi daha sağlıklı bir yaklaşımdır.

İlgili Diğer İçerikler

Kombi Petek Temizliği Nasıl Yapılır? Kombi Üç Yollu Vana Değişimi Kombi Basıncı Neden Düşer? Nedenleri ve Yapılması Gerekenler Kombiye Su Basma İşlemi Nasıl Yapılır?